มะหลอด
มะหลอด
มะหลอด ชื่อวิทยาศาสตร์ Elaeagnus latifolia L. จัดอยู่ในวงศ์มะหลอด (ELAEAGNACEAE)
สมุนไพรมะหลอด มีชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ ว่า สลอดเถา หมากหลอด หรือ
บะหลอด บ่าหลอด (ภาษาคำเมือง), ควยรอก (ตราด), ส้มหลอด (ภาคใต้) เป็นต้น
สมุนไพรมะหลอด เป็นพืชพื้นเมืองของไทยที่พบได้มากทางภาคเหนือ
ตามป่า ตามทุ่งนา หรือตามบ้านเรือนชนบท และสามารถพบได้ทั่วไปตามชายป่าชื้น
ป่าเบญจพรรณ และมักขึ้นทั่วไปตามเนินเขาในที่ร่มที่ระดับ 200-1,600 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล
ลักษณะของมะหลอด
ต้นมะหลอด เป็นไม้เถาเนื้อแข็ง ลำต้น
และกิ่งมีเกล็ดสีเทาหรือสีเงิน ใบมะหลอด เป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกัน
ลักษณะของใบเป็นรูปรีหรือรูปรีแกมหอก ปลายใบแหลม โคนใบสอบ ขอบใบเรียบ
แผ่นใบด้านบนมีสีเขียวอมน้ำเงินเกลี้ยง ส่วนด้านล้างมีเกล็ดเล็ก ๆ สีน้ำตาลทั่วไป
กว้างประมาณ 3.5-4.5 เซนติเมตร ยาวประมาณ 6-12 เซนติเมตร และก้านใบยาวประมาณ 0.8-1.2 เซนติเมตร
ดอกมะหลอด จะออกดอกเป็นกระจุกตามง่ามใบ ยาวประมาณ 1-2
เซนติเมตร ดอกเป็นดอกแบบสมบูรณ์เพศหรือมีดอกเพศเมียปะปนรวมอยู่ด้วย
ลักษณะของกลีบดอกจะเชื่อมติดกันเป็นหลอดคล้ายสันเหลี่ยม มีความยาวประมาณ 0.5
เซนติเมตร ที่ปลายแยกเป็น 5 กลีบ มีเกสรตัวผู้
5 อัน ติดอยู่กับหลอดท่อดอก ผลมะหลอด มีลักษณะมีหลายรูปทรง เช่น ผลรูปรี รูปไข่ รูปกรวย รูปลูกแพร์
และรูปทรงกระบอก ยาวประมาณ 1-2 เซนติเมตร
ลักษณะโดยรวมจะคล้าย ๆ กับมะเขือเทศราชินี ผิวเปลือกจะสากเล็กน้อย
มีจุดสีขาวสีเงินบนผล ผลอ่อนมีสีเขียว เมื่อผลสุกแล้วจะมีสีแดงเข้ม หรือแดง
หรือส้มแดง หรือสีเหลือง มีรสเปรี้ยว ฝาดจนถึงหวาน ใช้รับประทานเป็นผลไม้ได้
และในผลมีเมล็ดสีน้ำตาลเหลือง ลักษณะเมล็ดหัวท้ายแหลมยาวรี ตัวเมล็ดเป็นพู (ร่อง)
โดยเมล็ดหนึ่งจะมี 8 พู
มะหลอด จะมีอยู่ด้วยกัน 3 รส โดยทุกรสจะมีรสฝาดรวมอยู่ด้วย
ซึ่งได้แก่ มะหลอดส้มจะมีรสเปรี้ยว สีผลออกส้มใส, มะหลอดหวาน
มีสีค่อนข้างแดงเข้ม หารับประทานได้ยาก, และมะหลอดก๋ำปอ
มีรสไม่เปรี้ยวและไม่หวานมาก
อย่างไรก็ตามก่อนนำมารับประทานต้องทำให้นิ่มก่อนด้วยวิธีการนวดหรือคลึง
เพราะจะช่วยลดความฝาดลงไปได้เยอะ แถมยังช่วยแยกเมล็ดออกมาได้ง่ายขึ้นอีกด้วย
มะหลอด เป็นผลไม้ที่บางคนคงไม่รู้จักหรือไม่เคยได้ยิน
เพราะเท่าที่ทราบก็คือผลไม้ชนิดนี้เป็นผลไม้ของทางภาคเหนือ
โดยจะออกดอกออกผลในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงเดือนกุมภาพันธ์ เมื่อยามที่ผลมันสุก
ต้นจะดูสวยงามเต็มไปด้วยผลที่มีสีแดงสด สีส้ม สีเหลือง สีเขียว คละเคล้ากันไป
เห็นแล้วน่ารับประทาน แต่น่าเสียดายที่ผลไม้ชนิดนี้ยังไม่นิยมปลูกกันอย่างแพร่หลาย
ทำให้มีผลผลิตจำหน่ายเข้าสู่ตลาดน้อยมาก
และมักพบเห็นวางจำหน่ายตามตลาดในจังหวัดรอบนอกตามชนบท ทำให้ไม่เป็นที่รู้จักเหมือนผลไม้ชนิดอื่น
และยังไม่มีการส่งเสริมการปลูกอย่างจริงจัง
ซึ่งในปัจจุบันค่อนข้างจะหาได้ยากขึ้นทุกที
ประโยชน์มะหลอด
ทางด้านอาหาร ผลดิบ และผลสุก ใช้รับประทานสดคู่กับพริกเกลือ
ผลดิบ และผลสุก ใช้ประกอบอาหาร อาทิ น้ำพริกมะหลอด ยำมะหลอด ส้มตำมะหลอด เป็นต้น
หรือ ใช้ประกอบอาหารแทนมะนาวสำหรับทำให้มีรสเปรี้ยว อาทิ ใส่ในต้มยำหรือแกงส้มต่าง
ๆ ใช้แปรรูปเป็นผลไม้ดองเค็ม หรือ แช่อิ่ม ผลไม้กวน แยมมะหลอด เยลลี่มะหลอด
และไวน์มะหลอด เป็นต้น ทางด้านสมุนไพร และยารักษาโรค เช่น รับประทานแก้ท้องผูก
ช่วยให้ขับถ่ายง่ายขึ้น แก้อาการท้องเสียท้องร่วง เป็นต้น
ทางด้านการใช้สอยในครัวเรือน กิ่งมะหลอดใช้ทำเครื่องมือใช้สอย อาทิ คันสวิง
เป็นต้น ทางด้านสิ่งแวดล้อม ผลสุกมะหลอดเป็นอาหารสำหรับสัตว์
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น