เล็บเหยี่ยว
เล็บเหยี่ยว
เล็บเหยี่ยว ชื่อสามัญ Jackal Jujube, Small-fruited Jujube, Wild Jujube
เล็บเหยี่ยว ชื่อวิทยาศาสตร์ Ziziphus oenopolia (L.) Mill. (ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์
Rhamnus oenopolia L.) จัดอยู่ในวงศ์พุทรา (RHAMNACEAE)
สมุนไพรเล็บเหยี่ยว มีชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ ว่า ตาฉู่แม โลชูมี
(เชียงใหม่), เล็บแมว ยับเยี่ยว (นครราชสีมา), แสงคำ (นครศรีธรรมราช), สั่งคัน (สุราษฎร์ธานี,
ระนอง), เล็บหยิ่ว ยับหยิ่ว (คลองหอยโข่ง-สงขลา),
มะตันขอ หมากหนาม หนามเล็บเหยี่ยว (ภาคเหนือ), บักเล็บแมว (ภาคอีสาน), พุทราขอ เล็ดเหยี่ยว
เล็บเหยี่ยว (ภาคกลาง), ยับยิ้ว (ภาคใต้) เป็นต้น
ลักษณะของเล็บเหยี่ยว
ต้นเล็บเหยี่ยว จัดเป็นไม้พุ่มรอเลื้อยเนื้อแข็ง มีความยาวประมาณ
3-10 เมตร เถาและกิ่งมีหนามสั้นแหลมโค้ง
เปลือกเถาเรียบหรือขรุขระเล็กน้อย เป็นสีดำเทา ส่วนกิ่งอ่อนมีขนสีน้ำตาล
ส่วนเปลือกด้านในเป็นสีแดง ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ด
เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนระบายน้ำดี และชอบแสงแดดจัด พบได้ทั่วไปตามป่า
ตามเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง และป่าคืนสภาพ มีเขตการกระจายพันธุ์จากอนุทวีปอินเดียไปทางใต้ของประเทศจีนและทางเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ถึงทางตอนเหนือของประเทศออสเตรเลีย ใบเล็บเหยี่ยว ใบเป็นใบเดี่ยว
ออกเรียงสลับ ลักษณะของใบเป็นรูปไข่แกมรูปใบรี ปลายใบแหลม โคนใบเบี้ยวเล็กน้อย
ส่วนขอบใบเรียบ ใบมีขนาดกว้างประมาณ 1-3 เซนติเมตร
และยาวประมาณ 2-6 เซนติเมตร
แผ่นใบอ่อนทั้งสองด้านมีขนนุ่มสั้น ๆ ผิวใบด้านบนเรียบหรือมีขนด้วยเล็กน้อย
ส่วนผิวใบด้านล่างมีขนนุ่มอยู่เป็นจำนวนมาก ใบมีเส้นใบ 3 ใบ
ออกจากฐานใบไปปลายใบ และมีก้านใบยาวประมาณ 2-8 มิลลิเมตร ดอกเล็บเหยี่ยว ออกดอกเป็นช่อกระจุกตามซอกใบ ดอกย่อยมีขนาดเล็กและมีจำนวนมาก
ช่อดอกยาวได้ประมาณ 4-6 เซนติเมตร ส่วนก้านช่อดอกยาวประมาณ 0.5-1
มิลลิเมตร มีขนเล็กน้อย และก้านดอกย่อยยาวประมาณ 1-2.5 เซนติเมตร มีขนเล็กน้อย ใบประดับช่อดอกมี 1 อัน
ยาวประมาณ 2-3 มิลลิเมตร มีขนกระจายอยู่ทั่วไป ดอกย่อยจะมีประมาณ
5-11 ดอก กลีบดอกย่อยมี 5 กลีบ
สีเขียวหรือสีเขียวอมเหลือง รูปช้อน ปลายกลม
ออกสลับกับกลีบเลี้ยง มีขนาดกว้างประมาณ 0.2-0.5 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 0.8-1 มิลลิเมตร
ดอกมีเกสรเพศผู้ 5 อัน สีเขียวอมเหลือง ก้านชูเกสรแบน
ยาวประมาณ 0.5-0.8 มิลลิเมตร ติดอยู่ที่ฐานกลีบดอก
ส่วนอับเรณูเป็นรูปสามเหลี่ยม ยาวประมาณ 0.1-0.2 มิลลิเมตร
เกสรเพศเมีย รังไข่เหนือวงกลีบ รังไข่เกิดจาก 2 คาร์เพล
ในแต่ละคาร์เพลจะมีช่อง 1 ช่อง และ1 ออวุล
ก้านและยอดเกสรเพศเมียมีลักษณะคล้ายรูปขวด ยาวประมาณ 0.5-1 มิลลิเมตร
เกลี้ยง สีเขียวอมเหลือง จานฐานดอกมีขนาด 1.5 มิลลิเมตร
ผิวขรุขระ สีเหลือง ส่วนกลีบเลี้ยงดอกมี 5 กลีบ
หลอดกลีบกว้างประมาณ 0.5-1 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 1.5-2
มิลลิเมตร ปลายแฉกกว้าง 1 มิลลิเมตร
และยาวประมาณ 1-1.5 มิลลิเมตร
เป็นสีเขียวหรือสีเขียวอมเหลือง ปลายกลีบก้านนอกมีขนด้วยเล็กน้อย
โดยจะออกดอกในช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม ผลเล็บเหยี่ยว ผลเป็นผลสด ลักษณะของผลเป็นรูปทรงกลมหรือรูปไข่
ผลมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 เซนติเมตร
ผลอ่อนเป็นสีเขียว เมื่อสุกแล้วจะเปลี่ยนเป็นสีม่วงดำ มีก้านผลยาวประมาณ 3-5
มิลลิเมตร และมีขนกระจายอยู่ทั่วไป ภายในผลมีเมล็ดแข็ง 1 เมล็ด ลักษณะของเมล็ดค่อนข้างกลม มีขนาดกว้างประมาณ 5-8 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 6-9 มิลลิเมตร ปลายกลม
โดยจะติดผลในช่วงเดือนมิถุนายนถึงเดือนสิงหาคม
สรรพคุณ
ตำรายาไทย ราก เปลือกต้น รสจืดเฝื่อนเล็กน้อย
ต้มดื่มเป็นยาขับระดูขาว ขับปัสสาวะ แก้มดลูกพิการ แก้ฝีมุตกิด แก้ฝีในมดลูก
และแก้โรคเบาหวาน ผล รสเปรี้ยวหวาน
ฝาดเย็น แก้เสมหะ แก้ไอ ทำให้ชุ่มคอ ผลสุกรับประทานได้ มีรสเปรี้ยวอมหวาน
เป็นยาระบาย ผลสุก รับประทานได้(เมี่ยน,คนเมือง)
ลำต้น ตากแห้งผสมกับ เปลือกลำต้นนางพญาเสือโคร่ง ลำ ต้นฮ่อสะพายควาย
ม้ากระทืบโรง จะค่าน ตานเหลือง ข้าว หลามดง หัวยาข้าวเย็น แก่นฝาง ไม้มะดูก
และโด่ไม่รู้ล้ม ต้มน้ำดื่มเป็นยาบำรุงกำลัง แก้ปวดเมื่อย หรือต้มน้ำดื่ม ร่วมกับปูเลยและข้าวหลามดง
ช่วยให้มีกำลังหลังจากฟื้นไข้(คนเมือง) ประเทศอินเดีย
ราก ใช้ขับพยาธิตัวกลม ช่วยย่อย ฆ่าเชื้อ
รักษาภาวะกรดเกิน ปวดท้องจากโรคกระเพาะอาหาร สมานแผล
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น